انواع اختلالات ارتباطی در کودکان

زبان شفاهی جز اساسی انتقال اندیشه ها و تعاملات اجتماعی و درک تحصیلی است. ارتباط موثر یک کودک یا نوجوان مستلزم تسلط در زبان و نیز مهارت های تکلم است. متن تجدید نظر شده چاپ چهارم کتابچه تشخیص و آماری اختلال روانی (DSM , IV , TR) ۴ اختلال ارتباط و یک طبقه ته مانده را ذکر میکند.  از این تعداد دو اختلال ارتباط (اختلال ارتباط بیانی و اختلال مختلط ارتباط بیانی_ دریافتی) جز اختلالات زبان ها هستند و دو اختلال دیگر (اختلال نظام صوتی و لکنت زبان) جزو اختلالات تکلم محسوب میشوند. کودک مبتلا به اختلال زبان ذخیره واژگان محدودی دارد، با جملات ساده کوتاه صحبت میکند و داستانها را به شکلی آشفته و به شیوه ای ناقص بازگو میکند. کودک مبتلا به اختلال تکلم ممکن است بکوشد از واژه های توصیفی مناسب استفاده کند اما در تلفظ صحیح اصوات کلامی مشکل دارد و ممکن است اصواتی را حذف کند و یا به شکلی غیر عادی آنها را تلفظ کند. در لکنت زبان عموماً کودک ذخیره واژگان طبیعی دارد اما فصاحت کلام وی بر اثر مکث ها، تکرار اصوات یا کشیدن اصوات مخدوش میشود.

اختلال زبان بیانی

اختلال زبان بیانی زمانی مطرح میشود که مهارتهای کودک در زمینه ذخیره لغات، استفاده از زمانهای مناسب افعال، ساخت جملات پیچیده و به خاطر سپردن لغات پایین تر از حد مورد انتظار باشد. ناتوانی زبان ممکن است در هر زمان از دوران کودکی بصورت اکتسابی ایجاد شود مثلاً بر اثر ضربه یا اختلال عصبی و یا ممکن است ناشی از اختلال رشد باشد. این اختلال معمولاً مادرزادی بوده و علت آشکاری ندارد. اکثر اختلالات زبان کودکان در طبقه اختلالات رشد قرار میگرد. در هر حالت نقایصی در مهارت های دریافتی (درک زبان) یا مهارت های بیانی توانایی بیان زبان میتواند بروز کند. اختلالات زبان بیانی اغلب بدون وجود مشکلات درکی روی میدهد. در حالیکه اختلال دریافتی عموماً بر بیان کلامی تاثیر میگذارد. سیر اختلال و پیش آگاهی در کودکانی که فقط دچار اختلال زبان بیانی هستند با موارد اختلال مختلط زبان دریافتی _ بیانی متفاوت است.

ابتلای همزمان

در کودکان دچار اختلالات رشد زبانی نظیر اختلال زبان بیانی میزان بروز اختلالات روانپزشکی همزمان بالاتر از حد متوسط است. در مطالعه وسیعی که کانتول و پیکر بر روی کودکان مبتلا به اختلالات تکلم و زبان انجام دادند اکثراً اختلالت همزمان عبارت بودند از اختلال نقص توجه / بیش فعالی ۱۹ درصد اختلالات اضطرابی ۱۰ درصد و اختلال نافرمانی مقابله جویانه و اختلال سلوک ۷ درصد در کودکان دچار اختلال زبان بیانی خطر بروز اختلال تکلم، مشکلات بیانی و سایر اختلالات یادگیری بیشتر است. بسیاری از اختلالات نظیر اختلال خواندن،  اختلال رشد هماهنگی و سایر اختلالات ارتباط با اختلال زبان بیانی همراهند. کودکان دچار اختلال زبان بیانی اغلب تا حدودی دچار اختلال دریافتی هستند، هر چند در همه موارد به حدی نیست که برای تشخیص اختلال مختلط زبان بیانی _ دریافتی کفایت کند. تاخیر در دستیابی به شاخص های حرکتی و سابقه شب ادراری در کودکان دچار اختلال زبان بیانی شایع است. اختلال نظام صوتی در کودکان خردسال مبتلا به این اختلال شایع است و ناهنجاری‌های عصبی از جمله علایم خفیف عصبی، کاهش پاسخ های دهلیزی و ناهنجاری‌های الکتروآنسفالوگرام در تعدادی از این کودکان گزارش شده است.

اختلالات مختلط زبان دریافتی _ بیانی

خصوصیات اصلی اختلال مختلط زبان دریافتی _ بیانی پایین بودن نمرات فرد در آزمون های استاندارد شده دریافتی درک و رشد زبان بیانی بسیار پایین تر از نمرات شخص در سنجش های استاندارد شده ظرفیت هوشی غیر کلامی است. مشکلات زبان باید آنقدر شدید باشد که سبب اختلال پیشرفت تحصیلی یا ارتباطات اجتماعی روزمره شود. بیمار ممکن است واجد ملاک های اختلال فراگیر رشد نباشد و در ضمن اختلالات زبان باید فراتر از آن باشد که معمولاً همراه با عقب ماندگی ذهنی و سایر سندروم های عصبی و نقائص  حسی دیده میشود.

اختلال نظام صوتی

کودکان دچار اختلال نظام صوتی ممکن است به دلیل اشکال در تولید صحیح اصوات کلامی با کودکان کم سن تر اشتباه شوند. اختلال نظام صوتی شامل موارد زیر است:

  • تولید ضعیف اصوات
  • جایگزینی یک صوت به جای صوتی دیگر
  •  حذف اصواتی که بخشی از کلمات هستند.

تعیین اختلال نظام صوتی از طریق مقایسه با اصوات تکلمی متناسب با میزان رشد،  سن و هوش بیمار انجام میگیرد. این اختلال به دلیل تلفظ نادرست حروف بی صدا، جایگزینی یک صوت به جای صوتی دیگر و حذف کل واج ها و در برخی موارد گفتار پریشی (لکنت زبان ناشی از ضعف هماهنگی عضلات تکلم) یا دیس پراکسی (اشکال در برنامه ریزی و انجام تلکم) سبب خطاهایی در بیان کل کلمات شود. تصور میشود رشد تولید اصوات کلامی بر رشد حرکتی و زبانی استوار است که بایستی رشد در دو زمینه فوق باهم تلفیق شوند تا تولید صوت صورت گیرد. در صورت وجود عقب ماندگی ذهنی، نقص حسی یا حرکتی تکلم، یا محرومیت محیطی اختلال زبان فراتر از آن است که همراه با معضلات فوق دیده میشود.

اجزایی از اختلال نظام صوتی مانند گفتار پریشی و کنش پریشی به احتمال زیاد پایه عصبی دارند. اما اختلال تلفظ شایعترین اختلال نظام صوتی در کودکان است‌. مشخصه اختلال نظام صوتی اشتباهات تلفظی مکرر، جایگزینی اصوات و حذف برخی اصوات تکلمی است و موجب میشود که حالت گفتار کودکانه بنظر برسد. این اختلال بر اثر ناهنجاری‌های تشریحی، ساختمانی، فیزیولوژیکی، شنوایی یا عصبی ایجاد نمیشود. این اختلال انواع شدید تا خفیف داشته و تکلم حاصل از آن کاملا قابل فهم تا کاملاً غیر قابل فهم متفاوت است.

لکنت زبان

مشخصه لکنت زبان آشفتگی غیر ارادی در جریان کلام است. حوادث مختلفی در زمینه حرکات تکلم ممکن است سبب اختلال در فصاحت کلام شوند. لکنت زبان شامل یک یا چند مورد زیر است:

  • تکرار اصوات
  • طولانی کردن
  • وارد کردن اصوات اضافی
  • مکث در بین کلمات
  • جایگزینی مشهود کلمات برای اجتناب از وقفه و وقفه خاموش یا قابل شنیدن.

لکنت زبان شدید اصولاً حاوی خصوصیات ثانویه ای است که ممکن است شامل اختلال در تنفس، لب ور چیدن و کلیک زبان باشند. رفتار های اضافی نظیر شکلک، حرکات ناگهانی سر یا حرکات غیر طبیعی بدن در حین تکلم منقطع غیر شایع نیستند. این اختلال معمولاً در دوران کودکی شروع میشود.

در مورد این که آیا لکنت زبان را باید اختلال مستقلی در نظر گرفت یا جزئی از یک اختلال وسیع تر تکلم و زبان، بین متخصصین تکلم و زبان اختلاف نظر وجود دارد. برخی این سوالات را مطرح میکنند که آیا لکنت زبان اصولاً یک اختلال روانپزشکی محسوب میشود یا خیر؟ بسیاری از کودکان دچار لکنت زبان ناراحتی روانشناختی قابل ملاحظه ای را تحمل میکنند و لکنت زبان زندگی روزمره بسیاری از کودکان مبتلا را مختل میکند.

مهدیه رادپور کارشناس روانشناسی و کارشناس ارشد مشاوره خانواده

مرکز مشاوره و امور روانشناختی رهبان

مطالب مرتبط

نتیجه‌ای پیدا نشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست
Call Now Button