اختلالات تغذیه ای در دوره شیرخوارگی یا اوایل کودکی

اختلالات تغذیه و خوردن در دوره شیر خواری و اوایل کودکی شامل علایم پایدار مصرف ناکافی غذا، برگرداندن مکرر و جویدن مجدد غذا یا بلع مکرر مواد غیر خوراکی است. از آنجا که کودکان خردسال برای تغذیه و تامین مواد غذایی به والدین یا مراقبین خود وابسته هستند این اختلالات را تا حدودی بازتاب تعامل والد و کودک میدانند.

هرزه خواری

نوعی خوردن مداوم مواد غیر مغذی به مدت حداقل یک ماه توصیف شده است. این رفتار باید با سطح رشد کودک نامتناسب بوده و بخشی از رسوم تایید شده فرهنگی نیست.  به علاوه شدت آن در حدی است که توجه بالینی را ایجاب میکند. حتی وقتی این نشانه ها در زمینه اختلال دیگری نظیر اختلال در خود ماندگی اسکیزوفرنی یا سندروم کلین لوین بروز کند تشخیص هرزه خواری گذاشته میشود. هرزه خواری در بچه های کوچک بیشتر از بزرگسالان دیده میشود و در افراد مبتلا به عقب ماندگی ذهنی نیز بروز میکند. انواع خاصی از هرزه خواری از جمله خاک خوری، خوردن گل، و خوردن نشاسته در زنان حامله گزارش شده است.

تشخیص

خوردن مواد غیر خوراکی پس از سن 18 ماهگی معمولا نابهنجار تلقی میشود. هرزه خواری معمولا بین 12 تا 24 ماهگی شروع میشود و میزان بروز آن با افزایش سن کاهش میابد. مواد خاصی که خورده میشود بسته به قابلیت دسترسی تغییر میکند و با تسلط کودک در جابجایی حرکتی و در نتیجه افزایش استقلال و کاهش نظارت والدین تنوع این مواد بیشتر میشود.  به طور مشخص بچه های کوچک رنگ، گچ، نخ، مو و پارچه میخورند و بچه های بزرگتر به خاک، مدفوع حیوانات، سنگ، کاغذ نیز دسترسی پیدا میکنند. از جمله جدی ترین  عوارض آن میتوان از موارد زیر نام برد مسمومیت با سرب که معمولاً از خوردن رنگ های دارای سرب ناشی میشود انگل های روده ای متعاقب خوردن خاک  یا مدفوع، کم خونی و کمبود روی متعاقب مصرف خاک رس، فقر آهن شدید پس از مصرف مقادیر زیاد نشاسته و انسداد روده بر اثر بلع گلوله های مو، سنگ یا شن. به استثنای افراد مبتلا به عقب ماندگی ذهنی، هرزه خواری معمولاً تا نوجوانی ازبین میرود.

درمان

قدم اول در درمان هرزه خواری تعیین علت آن در صورت امکان است، وقتی هرزه خواری با موقعیت های مسامحه با بد رفتاری همراه باشد، این شرایط طبیعتاً باید درمان شود. مواجه با مواد سمی نظیر سرب بایستی حذف شود. هیچ درمان قاطعی برای هرزه خواری وجود ندارد. درمان بیشتر معطوف به آموزش و تعدیل رفتاری است. درمان اساساً روی روش های روانی، اجتماعی محیطی، رفتاری و راهنمایی خانوادگی متمرکز است. باید سعی شود عوامل استرس زای روانی اجتماعی عمده تخفیف یابد.

اختلال نشخوار 

عبارت اند از: برگرداندن مکرر غذاهای جویده در کودک یا شیر خوار که به دنبال دوره ای کارکرد طبیعی بروز میکند. نشانه ها حداقل یک ماه طول کشیده و ناشی از یک اختلال طبی نیست و شدت آن در حدی است که توجه بالینی را ایجاب میکند. این اختلال عموماً پس از ۳ ماهگی شروع میشود و غذا پس از بالا آوردن ممکن است دوباره بلعیده شده و یا دور انداخته شود. شیر خواران نشخوار کننده تقلا میکنند غذا را به دهان شأن برگردانند و به نظر می‌رسد این کار برایشان لذت بخش است. این شیر خواران اغلب جهت ارزیابی نارسایی رشد آورده میشوند. این اختلال در کودکان بزرگتر، نوجوانان و بزرگسالان نادر است.

علت هرزه خواری در افراد دچار عقب ماندگی ذهنی این اختلال ممکن است صرفاً یک رفتار خود اندیشی باشد. در افراد عقب مانده نظریات سایکودینامیک آشفتگی های گوناگونی را در روابط مادر _ کودک مطرح کردند. مادران این شیرخواران معمولاً ناپخته و درگیر تعارضات زناشویی بوده و به فرزندانشان توجه زیادی نشان نمیدهند. این عوامل منجر به عدم ارضا و تحرک ناکافی هیجانی شیرخوار شده و موجب میشود که او ارضا را از درون خود جستجو کند.

تحریک بیش از حد و تنش نیز به عنوان عامل نشخوار مطرح شده اند. کژ کاری دستگاه عصبی خودکار نیز ممکن است دخیل باشد. از آنجایی که فنون بررسی دقیق و پیچیده ای ابداع شده است به این نتیجه رسیده اند که تعداد زیادی از کودکانی که جزو طبقه نشخوارکننده قرار میگیرند دارای رفلکس معدی _ مروی یا فتق هیاتال هستند. رفتار گرایان نشخوار را ناشی از تقویت مثبت خود انگیزی و توجهی میدانند که کودک در نتیجه این اختلال از اطرافیان دریافت میدارد.

تشخیص

ویژگی های اساسی این اختلال برگرداندن مکرر غذا و جویدن مجدد آن  در یک دوره حداقل یک ماهه است که متعاقب دوره ای از عملکرد طبیعی روی داده است. غذای نیم هضم شده بدون تهوع، عق زدن و بیزاری و یا اختلال گوارشی همراه، به دهان بازگردانده میشود. وجه افتراق این عمل از استفراغ، حرکات هدف دار و روشن شیر خوار برای القای آن است.

سپس غذا مجدداً بلعیده شده و یا دور انداخته میشود. در هنگام انجام این عمل وضعیت ویژه تقلا، خم شدن و به عقب افتادن سر مشاهده میشود. شیر خوار با زبان حرکات مکشی انجام میدهد و به نظر می رسد از این عمل به میزان قابل ملاحظه ای ارضا میشود.

درمان

درمان اختلال اغلب ترکیبی از آموزش و فنون رفتاری است. گاهی ارزیابی رابطه مادر و کودک نقایصی را نشان میدهد که راهنمایی مادر در این زمینه میتواند موثر باشد. مداخلات رفتاری نظیر چکاندن آب لیمو در دهان شیر خوار هنگام نشخوار، ممکن است در تخفیف این رفتار مفید باشد. به نظر می‌رسد این روش موثر ترین و سریع ترین درمان است و ظرف ۳ تا ۵ روز موجب  رفع نشخوار میشود.

اختلال تغذیه ای شیرخواری یا اوایل کودکی

اختلال تغذیه ای شیر خواری یا اوایل کودکی عبارت اند از ناتوانی مستمر برای خوردن غذای کافی که به عدم وزن گیری قابل ملاحظه ای یا کاهش وزن گیری چشمگیر در طول یک ماه می انجامد. نشانه های این اختلال با یک اختلال طبی یا یک اختلال روانی دیگر قابل توجیه نبوده و همچنین ناشی از فقدان غذا نیست .

درمان

مداخلات درمانی اختلالات تغذیه ای معطوف و به ارزیابی تعامل بین مادر و شیر خوار حین تغذیه و شناسایی عواملی است که برای تسهیل خوردن غذای بیشتر میتوان آنها را تغییر داد. درمانگر به منظور افزایش مشارکت بین مادر و کودک در حین تغذیه به مادر کمک میکند تا از بنیه شیر خوار در رابطه با طول مدت تغذیه، الگوهای تنظیم زیستی وی و نحوه تشخیص خستگی شیر خوار آگاه شود.

مهدیه رادپور کارشناس ارشد مشاوره خانواده

مرکز مشاوره و امور روانشناختی رهبان

مطالب مرتبط

نتیجه‌ای پیدا نشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست
Call Now Button