اختلالات خلقی در کودکان و نوجوانان

اختلالات خلقی در همه رده های سنی کودکان بروز می‌کنند و شامل موارد زیر هستند:

۱_ الگوهای پایدار آشفتگی خلقی

۲_کاهش اشتیاق برای شرکت در بازیها، ورزش ها، روابط دوستانه یا فعالیت های تحصیلی

۳_احساس کلی بی ارزشی.

خصوصیات اصلی افسردگی عمده در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان مشابه هستند، اما تظاهر این خصوصیات بسته به سن و سطح بالیدگی فرد متفاوت است.

اخیراً اختلالات خلقی در کودکان و نوجوانان بیشتر شناسایی و با انواع روشها درمان میشود. هرچند از سالهای گذشته غمگینی و یأس گذرا در کودکان و نوجوانان پدیده ای شناخته شده بوده است، اما امروزه روشن شده است که اختلال پایدار خلقی در کودکان با هر سنی و تحت بسیاری از شرایط ممکن است بروز کند.

دو ملاک اختلالات خلقی در کودکی و نوجوانی عبارت است از: ۱_ آشفتگی خلق نظیر افسردگی یا سرخوشی و ۲_ تحریک پذیری

در اینجا میخواهیم به موضوعات اختصاصی که مربوط به کودکی و نوجوانی می شود بپردازیم.

هر چند ملاک های تشخیصی متن بازنگری شده ویرایش چهارم کتابچه تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-IV-TR) برای اختلالات خلق تقریباً برای همه گروه های سنی یکسان است، اما تظاهر خلق آشفته در کودکان بسته به سن آنها فرق میکند. بچه های کوچک افسرده اغلب نشانه هایی را بروز میدهند که در سنین بالاتر شیوع کمتری دارد، این نشانه ها عبارت اند از: توهمات هماهنگ با خلق، شکایات بدنی، ظاهر غمگین و کناره گیر و عزت نفس پایین. نشانه هایی که در اواخر نوجوانی شایع‌تر از اوایل کودکی است عبارت اند از: فقدان عمومی احساس لذت، کندی شدید روانی حرکتی، هذیان و احساس نومیدی. نشانه های زیر بدون توجه به سن و وضعیت رشد به طور یکسان ظاهر میشوند: افکار خودکشی، خلق افسرده یا تحریک پذیر، بیخوابی و کاهش توانایی تمرکز.

با این حال مسائل رشد بر تظاهر تمام نشانه ها تأثیر میگذارد. برای مثال، بچه های کوچک غمگینی که به طور مکرر  افکار خودکشی بروز میدهند، عموماً قادر به طرح نقشه ای واقعی برای خودکشی یا تبدیل افکارشان به عمل نیستند. خلق کودکان مخصوصاً در مقابل چندین عوامل استرس زای اجتماعی نظیر اختلاف خانوادگی مزمن،  سوء رفتار و شکست های تحصیلی آسیب پذیر است. اکثراً بچه های کوچک مبتلا به اختلال افسردگی عمده قبلاً قربانی سوءرفتار بوده اند. کودکان دچار اختلالات افسردگی در محیط های مسموم ممکن است با کاهش استرس یا بیرون آمدن از آن محیط نشانه های افسردگی شان بهبود یابد. وقتی کودک عزیزی را از دست بدهد، داغدیدگی نیز حتی در غیاب  اختلال افسردگی  غالبا کانون درمان روانشناسی قرار میگیرد.

اختلالات افسردگی و اختلال دوقطبی I عموماً به صورت دوره ای تظاهر میکنند، هر چند ممکن است شروع آنها تدریجی باشد. دوره های شیدایی در کودکان قبل از سن بلوغ نادر بوده، اما در نوجوانان نسبتا شایع است.  اختلال نقص توجه / پیش فعالی (ADHD) اختلال نافرمانی مقابله جویانه و اختلال سلوک ممکن است در کودکانی که بعد ها به افسردگی مبتلا میشوند مشاهده گردد. در برخی موارد اختلالات یا آشفتگی های سلوک ممکن است در زمینه دوره افسردگی عمده دیده شود و با بهبود دوره افسردگی ازبین برود. برای تعیین اینکه  رفتاری خاص (مثلا تمرکز ضعیف، نافرمانی یا حملات قشقرق) قبل از دوره افسردگی وجود داشته و ربطی به آن ندارد یا وقوع آن برای اولین بار  است و با دوره افسردگی جاری ارتباط دارد، درمانگر باید ترتیب زمانی نشانه ها را مشخص کند.

چه عواملی باعث اختلالات خلقی میشود؟

شواهد قابل ملاحظه حاکی است که اساس اختلالات خلقی در دوره کودکی همانند بالغین است. عوامل ژنتیکی اختلالات خلقی در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان تجمع خانوادگی نشان میدهند. در کودکان والدین مبتلا به اختلالات خلقی ونیز بستگان کودکان دچار این اختلالات میزان بروز اختلالات خلقی بالاتر است. داشتن والد افسرده خطر ابتلای فرزندان را دوبرابر میسازد. ابتلای هر دو والد احتمال خطرابتلای کودک به اختلال خلقی بیش از سن ۱۸سالگی را در مقایسه با کودکانی که والدین سالم دارند ۴برابر افزایش میدهد.

عوامل زیستی 

مطالعات مربوط به اختلال افسردگی عمده در سنین پیش از بلوغ و اختلال خلقی نوجوانان نشانگر ناهنجاری‌های زیستی بوده است. کودکان بیش از سن بلوغ  در دوره اختلال افسردگی هنگام خواب بیش از کودکان طبیعی و کودکان غیر افسرده ی مبتلا به سایر اختلالات روانی هورمون رشد ترشح میکنند. در ابن کودکان همچنین ترشح هورمون رشد در پاسخ به هیپو گلیسمی  ناشی از انسولین بسیار کمتر از بیماران غیر افسرده است.

عوامل اجتماعی

این یافته که دوقلو های یکسان همگامی صد درصد نشان نمیدهند حاکی از نقش عوامل غیر ژنتیکی است. در حال حاضر شواهد چندانی در مورد نقش وضعیت زناشویی والدین، تعداد خواهر و برادرها، وضعیت اجتماعی، اقتصاد خانواده، جدایی والدین، طلاق، کارکرد زناشویی یا ساخت و ترکیب خانواده در بروز اختلالات افسرده کودکان وجود ندارد. اما برخی شواهد حاکی است پسر بچه هایی ک قبل از سن ۱۳سالگی پدر خود را از دست داده اند احتمالا بیش از گروها شاهد دچار افسردگی میشوند.

تشخیص و خصوصیات بالینی عبارت اند از:

اختلال افسردگی عمده،

اختلال کج خلقی،

 اختلال دو قطبی،

اختلال خلق ادواری،

اختلال اسکیزوافکتیو،

داغدیدگی

درمان 

نوجوانی که اقدام به خودکشی کرده است،  باید پیش از تصمیم گیری برای بستری کردن یا فرستادن به خانه مورد ارزیابی قرار گیرد. کسانی که جزو گروههای پرخطر هستند باید تا زمانی که میل به خودکشی از بین برود بستری شوند. افراد در معرض خطر عبارتند از: کسانی که سابقه اقدام به خودکشی دارند؛ پسرهای بالای ۱۲سال که سابقه پرخاشگرانه یا سوء مصرف مواد دارند؛ کسانی که با وسیله مهلک مثلاً با اسلحه گرم یا خوردن سم اقدام به خودکشی کرده اند؛ افراد مبتلا به اختلال افسردگی عمده که واجد خصوصیات مردم گریزی، نومیدی و بی رمقی هستند، دخترانی که از خانه فرار کرده اند، حامله شده اند و یا با وسیله ای غیر از خوردن ماده سمی اقدام به خودکشی کرده اند، و هر کسی که افکار خودکشی مستمر دارد. کودک یا نوجوانی که افکار خودکشی دارد و درمانگر در توانایی خانواده او برای مراقبت از کودک یا همکاری با درمان سرپایی تردید دارد، باید بستری شود. در چنین موقعیتی باید خدمات محافظتی قبل از ترخیص کودک از بیمارستان اعمال شوند. وقتی نوجوان دارای افکار انتحاری اظهار میکند که دیگر فکر خودکشی ندارد، ترخیص باید فقط بعداز فراهم شدن طرح کامل درمانی متعاقب ترخیص انجام شود. این طرح باید شامل روان درمانی، دارو درمانی و خانواده درمانی بر حسب مورد تجویز باشد.

قرار داد کتبی با نوجوان حاوی توافق او برای دست نزدن به رفتار انتحاری و تأمین راهی دیگر در صورت رجعت افکار خودکشی باید تهیه شود. به علاوه برنامه پیگیری  سرپایی بایستی قبل از ترخیص طراحی شده و شماره تلفن اضطراری برای تماس در صورت عود فکر خودکشی پیش از شروع درمان باید در اختیار والدین و نوجوان گذاشته شود.

مهدیه رادپور روانشناس و مشاور خانواده

مرکز مشاوره و امور روانشناختی رهبان

مطالب مرتبط

نتیجه‌ای پیدا نشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست
Call Now Button