معاینه وضعیت عصبی روانی در کودکان
معاینه وضعیت عصبی روانی برای کودکانی مناسب است که مشکوک به ابتلا به موارد زیر هستند، اختلال عصبی، اختلالی روانی همراه با علایم عصبی یا نشانه های روانی که احتمالاً ناشی از آسیب عصبی هستند. ارزیابی عصبی روانی اطلاعات حاصل از معاینات عصبی، جسمی و وضعیت روانی را با هم تلفیق می کند.
معاینه عصبی می تواند علایم نابهنجار غیر قرینه را شناسایی کند که ممکن است نشانگر ضایعاتی در مغز باشد. در معاینه جسمانی وجود علایم مشخصه سندروم های خاصی ارزیابی می شود که در آنها نشانه های عصبی روانی یا انحرافات رشدی نقش دارند (مانند سندروم جنین الکلی، سندرم داون).
بخش مهمی از ارزیابی عصبی روانی ارزیابی علایم خفیف و ناهنجاریهای جسمانی خفیف عصبی را نخستین بار لورِتا بندر(Loretta Bender) در دهه 1940 مورد توجه قرار داد.
لورتابندر این اصطلاح را در مورد ناهنجاریهای غیر تشخیصی به کاربرد که در معاینات عصبی کودکان اسکیزوفرون یافت می شدند. علایم خفیف عصبی نشانگر اختلالات عصبی موضعی نیستند، اما با طیف وسیعی از ناتوانی های رشدی ارتباط دارند و غالباً در کودکان دارای هوش کم، ناتوانی های یادگیری و اختلالات رفتاری دیده می شود.
منظور از علایم خفیف نشانه های رفتاری (که گاهی با آسیب مغزی ارتباط دارند نظیر تکانشگری شدید و بیش فعالی)، یافته های جسمانی (شامل پر حرکتی کونترالترال) و انواعی از علایم غیر موضعی (نظیر حرکات کره ای شکل خفیف، عدم تعادی، ناهماهنگی حرکتی خفیف، عدم تقارن در راه رفتن، نیستاگموس و باقی ماندن رفلکس های دوران شیرخواری) است.
علایم خفیف را می توان به دو دسته تقسیم کرد:
- علایمی که در بچه های کوچک طبیعی است ولی در صورت تداوم آنها در سنین بالاتر نابهنجار تلقی می شوند.
- علایمی که در هر سنی غیر طبیعی محسوب می شوند.
معاینه عصبی و جسمانی برای علایم خفیف (PANESS) یک وسیله ارزیابی است که کودکان تا سن 15 سالگی مورد استفاده قرار می گیرد. این آزمایش شامل 15 سوال در مورد وضعیت کلی جسمی و سابقه ی طبی و 43 تکلیف فیزیکی (مثلاً لمس بینی با انگشت، پرش روی یک پا تا انتهای خط، ضرب گرفتن سریع با انگشت) است.
توجه به علایم خفیف عصبی اهمیت دارد، ولی این علایم در تشخیص گذاری روانپزشکی جنبه ی اختصاصی ندارند.
نابهنجاری های جزئی جسمانی یا ویژگی های بدریختی در کودکان مبتلا به ناتوانی های رشدی، ناتوانی های یادگیری، اختلالات زبان و تکلم و بیش فعالی بیشتر از حد معمول دیده می شود. هم چون علایم خفیف عصبی، ثبت ناهنجاری های جزئی جسمانی بخشی از ارزیابی عصبی روانی محسوب می شود، ولی به ندرت به فرایند تشخیص گذاری کمک می کند و نشانه ی پیش آگهی خوب یا بد نیست.
ناهنجاری های جزئی جسمانی عبارتند از:
- کام دارای قوس بلند
- چین های اپیکانونتوس
- هیپر تلوریسم
- گوش های پائین
- چین های عرضی کف دست
- حلقه واری متعدد در موها
- سر بزرگ
- زبان شیاردار
- چسبندگی نسبی چند انگشت پا.
وقتی در تشخیص افتراقی، یک اختلال تشنجی مطرح است و یا یک ناهنجاری ساختمانی در مغز مورد سوءظن است، الکتروآنسفالوگرافی(EEG)، توموگرافی کامپیوتری(CT) یا تصویر سازی رزونانس مغناطیسی(MRI) ممکن است ضرورت پیدا کند.
اگر نگران وضعیت سلامت روان فرزندان خود هستید، با مربی، معلم و دوستان خود صحبت کنید تا ببینید آنها هم تغییراتی که شما در فرزند خود مشاهده می کنید، آنها نیز مشاهده می کنند؟ در غیر اینصورت برای معاینه و ارزیابی وضعیت روانی فرزند خود به مراکز درمانی روانشناختی مراجعه کنید تا مصاحبه ی تخصصی صورت گیرد. در صورت مشاهده ی وضعیت نامناسب یا وجود مشکلاتی در فرزند شما راهنمایی می شوید جهت درمان درست و مراکز تخصصی.
لطفاٌ اگر این مقاله برای شما مناسب و کاربردی بود برای دوستان خود ارسال کنید. تا با کمک همدیگر جامعه ای سالمتر داشته باشیم.
مهدیه رادپور کارشناس ارشد مشاوره خانواده و روانشناس
مرکز مشاوره و امور روانشناختی رهبان
برگفته از کتاب DSM
