سوءمصرف مواد مخدر در نوجوانان

همانطور که میدانید نوجوانی سنی پر از چالش و با خطرات بسیار زیادی همراه است یکی از مهمترین خطراتی که نوجوانان را تهدید میکند و همچنین والدین را نگران می‌کند سو مصرف مواد مخدر می باشد. برآورد میشود که حدود ۲۵ درصد نوجوانان ۱۲ تا ۱۷ ساله اقدام به مصرف داروهای قاچاق میکنند تقریبا یک پنجم نوجوانان مصرف ماری جوانا یا حشیش را تجربه کرده اند.حدود یک سوم نوجوانان تا سن ۱۷سالگی مصرف سیگار را امتحان کرده اند. مطالعات مربوط به مصرف الکل در بین  نوجوانان ایالات متحده نشان داده است که تا سن ۱۳ سالگی، یک سوم پسرها و تقریباً یک چهارم دختران  الکل را امتحان کرده اند. تا سن ۱۸ سالگی، ۹۲درصد مردان و ۷۳ درصد زنان حداقل یکبار الکل مصرف کرده اند ۴ درصد نوجوانان روزانه الکل مصرف میکنند. از بین دانش آموزان سیکل دوم دبیرستان ۴۱ درصد مصرف ماری جوانا و ۲ درصد مصرف الکل را گزارش کرده اند. مشروب خواری در نوجوانان تابع همان الگوهای مشروب خواری بزرگسالان است. بیشترین مصرف الکل دربین نوجوان‌های ناحیه شمال شرقی دیده میشود. سفید پوستان بیشتر از سایر گروهها الکل مصرف میکنند و در بین سفیدپوستان  تعداد افرادی  که الکل مصرف نمی‌کنند کمتر از سایر گروهها است. چهار علت شایع مرگ در افراد سنین ۱۰ تا ۲۴ سال به ترتیب عبارتند از :

۱_ تصادف رانندگی (۳۷ درصد)

۲_قتل(۱۴ درصد)

۳_ خودکشی( ۱۲ درصد) و

۴_سایر جراحات یا حوادث (۱۲ درصد).

در بیش از یک سوم نوجوانانی که در مراکز آسیب کودکان درمان شده اند، علت درمان مصرف الکل یا داروهای غیر مجاز بوده است.

در مطالعاتی که مصرف الکل و داروهای قاچاق در نوجوانان جزو اختلالات روانی محسوب شده است نشان داده اند که شیوع مصرف مواد و به خصوص الکلیسم در کودکان تنی افراد الکلی شایع‌تر از نوجوانانی است که به فرزند خواندگی این افراد درآمده اند. یافته های فوق در مطالعات خانوادگی عوامل ژنتیک مصرف الکل و داروهای غیر مجاز و مطالعات مربوط به فرزند خواندگی و مشاهده کودکان مصرف کننده مواد که بیرون از خانواده زیستی خود پرورش یافته اند، تائید شده اند.

در طول دهه گذشته چند عامل خطر ساز برای سوء مصرف مواد بین نوجوانان شناسایی شده است. این عوامل عبارت انداز : میزان بالای تعارض های خانوادگی، مشکلات تحصیلی، بروز همزمان اختلالات روانی نظیر اختلال سلوک و افسردگی، مصرف مواد از سوی همسالان و والدین، تکانشگری و شروع زودرس مصرف سیگار. هرچه تعداد عوامل خطر ساز در یک نوجوان بیشتر باشد، احتمال مصرف مواد در او بیشتر است.

عوامل روانی اجتماعی

مطالعه ای که اخیراً انجام شد، نشان داد در خانواده هایی که میزان نظارت و کنترل والدین کمتر است کودکان زودتر از خانواده هایی که نظارت بیشتری دارند مصرف الکل، دخانیات و سایر داروهای غیر مجاز را شروع میکنند. میزان خطر برای کودکان کمتر از ۱۱سال بیشتر است. با کنترل جدی تر والدین نوجوانان کم سن و سال ممکن است دیرتر مصرف الکل و مواد غیر مجاز را شروع کنند و یا ممکن است این کنترل موجب پیشگیری از ابتلای انها شود. به علاوه نظارت بیشتر در اواسط دوران کودکی موجب کاهش امتحان الکل و دارو و در نهایت کاهش خطر مصرف ماری جوانا، کوکائین یا مواد استنشاقی در سنین بعدی میشود.

ماری جوانا

رایجترین داروهای غیر مجازی است که دربین دانش آموزان دبیرستانی مصرف میشود. ۱۰درصد از دانش آموزان کلاس هشتم، ۲۳درصد دانش آموزان کلاس دهم و ۳۶درصد دانش آموزان کلاس ۱۲ مصرف ماری جوانا را گزارش کرده اند که این میزان در مقایسه  با سال  قبل از مطالعه مختصری کاهش نشان میدهد. مصرف روزانه ماری جوانا در بین دانش آموزان کلاس هشتم، دهم و دوازدهم به ترتیب ۲ درصد ۸ درصد، و ۲ درصد گزارش شده است. بیشترین میزان مصرف ماری جوانا در مردان و زنان بومی آمریکا دیده میشود، این میزان پر مردان و زنان سفید پوست و مردان مکزیکی تبار نیز تقریبا به همین اندازه بالاست. کمترین میزان سالانه در بین زنان با اصالت امریکای لاتین، مردان آفریقایی تبار و مردان و زنان آسیایی تبار گزارش شده است. ماری جوانا رایج ترین ماده مصرفی که در جنس مذکر (۵۵درصد) و جنس مونث (۶۰درصد) بوده است.

تشخیص و خصوصیات بالینی

طبق متن بازنگری شده چاپ چهارم کتابچه ی تشخیصی و آماری  اختلالات روانی (DSM-IV-TR) اختلالات وابسته به مواد شامل موارد زیر است: اختلالات وابستگی به مواد، سوءمصرف مواد، مصمومیت با مواد و ترک مواد، و اختلالات مختلف ناشی از مواد ( مانند اختلال اضطرابی ناشی از الکل). وابستگی به مواد مجموعه ای از نشانه های شناختی، رفتاری و فیزیولوژیک اطلاق میشود که نشانه گر تداوم مصرف مواد از سوی فرد علی رقم مشکلات قابل توجه وابسته به مواد است .الگوی خود تجویزی مکرر ممکن است به تحمل، رفتار ناشی از ترک و رفتار تکانشی مصرف مواد منجر شود. وابستگی ممکن است نسبت به هر ماده ای به استثنای کافئین ایجاد شود. وابستگی مستلزم وجود حداقل سه نشانه الگوی غیر انطباقی است که ممکن است در هر مقطعی از یک دوره ۱۲ماه روی دهند. نشانه های وابستگی عبارت اند از:  تحمل، رفتار ناشی از ترک،  مصرف بیشتر از میزان مورد نظر و تمایل ناموفق برای قطع یا کنترل  مصرف و نیز کاهش فعالیت های اجتماعی یا شغلی به دلیل مصرف مواد به علاوه مصرف کننده میداند که ماده مورد نظر موجب اختلال اجتماعی میشود ولی آن را کنار نمی گذارد. وابستگی فیزیولوژیک (که با تحمل یا ترک مشخص میشود) ممکن است وجود داشته باشد و یا وجود نداشته باشد. سوء مصرف مواد به الگوی غیر انطباقی مصرف مواد اطلاق می‌شود که موجب تخریب یا ناراحتی قابل ملاحظه بالینی می‌شود و با یک یا چند نشانه زیر ظرف یک دور ۱۲ ماهه تظاهر میکند: مصرف مکرر موادمخدر در موقعیت هایی که برای مصرف کننده خطر فیزیکی در بردارد؛ مصرف مکرر مواد علی رغم  زیان آشکار در موقعیت های شغلی یا تحصیلی، مصرف مکرر مواد علی رغم مشکلات قانونی حاصل از آن ، وبلاخره مصرف مکرر مواد علی رغم مشکلات اجتماعی یا بین فردی برای اینکه شخصی مشمول ملاک های سوءمصرف مواد شود، نشانه هایش نباید در گذشته یا حال واجد ملاک های وابستگی به این گروه از مواد باشد.

مسمومیت با مواد به پیدایش سندرمی برگشت پذیر و مختص مواد اطلاق میشود که بر اثر مصرف زیاد مواد ایجاد میشود. ممکن است رفتارهای غیر انطباقی قابل ملاحظه بالینی یا تغییرات روانشناختی وجود داشته باشد. منظور از ترک مواد سندروم اختصاصی موارد است که بر اثر قطع یا کاهش مصرف طولانی مدت مواد ایجاد میشود. این سندروم اختصاصی مواد موجب ناراحتی قابل ملاحظه بالینی یا تخریب در عملکرد اجتماعی یا شغلی میشود.

درمان ترک سیگار

درمانهای مؤثر برای قطع مصرف سیگار عبارت انداز: آدامس حاوی نیکوتین، چسب های پوستی یا اسپری ها یا افشانه های بینی. بوپروپیون به کاهش عطش مصرف سیگار کمک میکند و درمان قطع مصرف سیگار مفید است. از آنجا که ابتلای همزمان بر فرجام درمان تأثیر میگذارد، توجه به سایر اختلالات نظیر اختلالات خلق، اختلالات اضطرابی، اختلال سلوک یا اختلال نقص توجه/بیش فعالی در حین درمان اختلالات مصرف مواد حایز اهمیت است.

مهدیه رادپور کارشناس ارشد مشاوره خانواده

مرکز مشاوره و امور روانشناختی رهبان

مطالب مرتبط

نتیجه‌ای پیدا نشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست
Call Now Button