علائم اسکیزوفرنی در کودکان چیست؟ + درمان

اسکیزوفرنی معمولا در اواخر نوجوانی یا اوایل بزرگسالی شروع میشود اما به ندرت در کودکان ۱۰ ساله یا کوچکتر دیده میشود. اسکیزوفرنی دوران کودکی از لحاظ  مفهومی با اسکیزوفرنی دوره نوجوانی و بزرگ سالی یکی است. در سنین پیش از بلوغ اسکیزوفرنی در جنس مذکر شایع‌تر است. عوامل استرس زای روانی اجتماعی بر سیر اسکیزوفرنی تاثیر میگذارند و همین عوامل ممکن است ضمن تعامل با عوامل خطر ساز زیستی در ظهور اختلال نقش داشته باشند. اسکیزوفرنی در سنین پیش از بلوغ شامل حداقل دو مورد از نشانه های زیر است:  توهمات، هذیان ها، تکلم یا رفتار شدیداً آشفته و کناره گیری شدید به مدت حداقل یک ماه. اختلال عملکرد اجتماعی یا تحصیلی باید وجود داشته باشد، و علایم مستمر آشفتگی بایستی حداقل ۶ ماه دوام داشته باشد. ملاک های تشخیصی اسکیزوفرنی در کودکان همان ملاک های بالغین است. به استثنای اینکه کودکان به جای اینکه پسرفت در عملکرد بروز دهند، از رسیدن به سطوح مورد انتظار عملکرد اجتماعی و تحصیلی باز میمانند.

اما کودکانی که سایکوز آنها پس از ۵ سالگی ظاهر میشود، توهمات شنوایی، هذیان، عاطفه نامتناسب، اختلال تفکر، هوش طبیعی و اغلب سابقه خانوادگی اسکیزوفرنی دارند، این گروه مبتلا به اسکیزوفرنی تلقی شدند، در حالی که بچه های کوچکتر مبتلا به اختلالی کاملاً متفاوت (اختلال در خود ماندگی یا اختلال فراگیر رشد) شناخته شدند.

در مورد متفاوت بودن شکل بالینی، سابقه خانوادگی، سن شروع و سیر این دو اختلال جمع اوری شد. پس از تفکیک این دو اختلال، دو بحث مطرح گردید، یکی اینکه گروهی از پژوهشگران بر این عقیده مانند که عده ای از کودکان در خود مانده سرانجام دچار اسکیزوفرنی خواهند شد، شواهدی وجود دارد که این امر در مورد گروه کمی از کودکان در خود مانده صدق میکند. به طور کلی تفکیک اسکیزوفرنی از اختلال در خود ماندگی آسان است.

اکثر کودکان در خود مانده از اوایل زندگی در تمام زمینه های کارکرد انطباقی دچار نقص هستند. شروع این اختلال تقریباً همیشه قبل از سن ۳سالگی است، در حالی که اسکیزوفرنی معمولا در دوره نوجوانی یا اوایل بزرگسالی شروع میشود.

اسکیزوفرنی در سنین پیش از بلوغ بسیار نادر تر از سنین نوجوانی و اوایل بزرگسالی است و عملاً هیچ گزارشی از شروع اسکیزوفرنی قبل از سن ۵ سالگی وجود ندارند. DSM-IV-TR  در صورت وجود اختلال در خود ماندگی هم میتوان تشخیص اسکیزوفرنی گذاشت. بحث و اختلاف نظر دوم مربوط به تعمیم ملاک های تشخیصی اسکیزوفرنی بزرگسالان به کودکان بود. چندین گزارش حاکی است که در برخی کودکان توهم، هذیان و اختلالات تفکر مشخصه اسکیزوفرنی را دارند، اما نارسی بهنجار رشدی در زمینه رشد زبان و تفکیک واقعیت از خیال گاهی تشخیص اسکیزوفرنی را در کودکان ۵ تا ۷ سال دشوار میسازد.

علت به وجود آمدن این بیماری

هرچند مطالعات ژنتیک و خانوادگی شواهد قابل ملاحظه ای از نقش عوامل زیستی در پیدایش اسکیزوفرنی را ارائه میکنند، اما هیچ نشانگر  زیست شناختی خاص شناسایی نشده است و مکانیسم دقیق انتقال اسکیزوفرنی معلوم نیست. اسکیزوفرنی در بین بستگان درجه اول مبتلایان به اسکیزوفرنی بسیار شایع‌تر از جمعیت کلی است. مطالعات فرزند خواندگی در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی بالغین نشان داده است که اسکیزوفرنی در بستگان ظاهر میشود و میزان همگامی بالاتر از اسکیزوفرنی در دوقلوها ی یک تخمکی نسبت به دوقلوهای دو تخمکی شواهد دیگری است که دخالت عوامل ژنتیک را تایید میکند. الگوی انتقال ژنتیک اسکیزوفرنی معلوم نیست. اما در بستگان بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی کودکی بار ژنتیکی از بستگان بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی بالغین بیشتر است.

تشخیص و خصوصیات بالینی

همه نشانه های اسکیزوفرنی بالغین ممکن است در کودکان مبتلا به این اختلال دیده شود. شروع معمولا تدریجی است: پس از بروز عوامل نامتناسب یا رفتار غیر عادی ممکن است ماهها یا سالها طول بکشد تا کودک واجد تمام ملاک های تشخیصی اسکیزوفرنی شود. کودکانی که بلاخره ملاک های تشخیصی را پیدا میکنند غالباً از نظر اجتماعی طرد شده، متکی به والدین بوده و مهارت های اجتماعی آنها محدود است.

این کودکان ممکن است سابقه ای از تاثیر شاخص های کلامی و حرکتی داشته و علی رغم هوش طبیعی عملکرد تحصیلی ضعیفی داشته باشند. هر چند کودکان اسکیزوفرنی و در خود مانده ممکن است از نظر سوابق اولیه مشابه باشند، اما کودکان اسکیزوفرنی هوش طبیعی دارند و واجد ملاک های تشخیصی اختلال فراگیر رشد نیستند.

در بیش از نیمی از کودکان دچار اسکیزوفرنی هذیان دیده میشود، این هذیان ها به اشکال گوناگون گزند و آسیب خود بزرگ بینی و مذهبی تظاهر میکنند. با پیشرفت سن، میزان هذیان ها افزون تر میشود. عواطف کند یا بی تناسب تقریباً در همه کودکان مبتلا به اسکیزوفرنی وجود دارد. کودکان اسکیزوفرنی ممکن است خنده ها یا گریه های نا متناسب داشته باشند، بی آنکه بتوانند علت آن را توضیح دهند. اختلالات تفکر انتزاعی از جمله شل شدن تداعی ها و انسداد فکر خصوصیات شایع اسکیزوفرنی کودکان است. تفکر غیر منطقی و فقر تفکر نیز وجود دارد. کودکان اسکیزوفرن بر خلاف بالغین مبتلا فقر محتوای کلام ندارند اما نسبت به کودکانی که هوش مشابه دارند کمتر صحبت میکنند و اشاره به افراد، اشیا یا رخدادها مبهم و دوپهلو عمل میکنند. نقایص ارتباطی در کودکان اسکیزوفرن شامل تغییرات غیر قابل پیش بینی موضوع صحبت بدون معرفی موضوع جدید به شنونده (شل شدن تداعی ها) است .

کودکان اسکیزوفرن اغلب تفکر و کلام غیر منطقی داشته و از روش های خودانگیخته اصلاحی برای کمک به برقراری ارتباط کمتر استفاده میکنند. کودکان طبیعی وقتی گفته ای دوپهلو یا مبهم به زبان می آورند، سعی میکنند با تکرار، اصلاح و تفصیل بیشتر منظورشان را روشن کنند اما کودکان اسکیزوفرن قادر نیستند با اصطلاح تکمیل و تفصیل بیشتر پیام ارتباطی خود را بیشتر کنند. این نقایص کودکان اسکیزوفرن را میتوان نشانه های منفی تلقی کرد.

درمان

درمان اسکیزوفرنی دوران کودکی یک رویکرد چند وجهی است. با توجه به میزان تخریب کارکرد تحصیلی و روابط اجتماعی کودکان اسکیزوفرن، تجویز دارو و در مورد آنان ضروری است. به نظر می‌رسد کودکان اسکیزوفرن نسبت به نوجوانان و بزرگسالان دچار اسکیزوفرنی پاسخ ضعیف تری  به درمان دارویی نشان میدهند. به علاوه آموزش به خانواده و جلسات خانوادگی حمایتی مستمر برای افزایش میزان حمایتی که خانواده میتواند از بیمار به عمل آورد ضروری است. محیط آموزشی مناسب برای کودک نیز مهم است چون نقایص مهارت های اجتماعی، نقایص توجه و مشکلات تحصیلی اغلب با اسکیزوفرنی دوران کودکی همراه است.

روان درمانی

روان درمانگری که با کودکان اسکیزوفرن کار میکنند باید به سطح رشد کودک توجه داشته باشند . آنان باید به طور دائم از واقعیت سنجی مثبت کودک حمایت کنند و در مورد احساس کودک از خودش حساسیت داشته باشند. روان‌درمانی حمایتی فشرده و طولانی مدت همراه با درمان دارویی موثر ترین رویکرد درمانی در مورد این اختلال محسوب میشود.

مهدیه رادپور روانشناس و مشاور خانواده

مرکز مشاوره و امور روانشناختی رهبان

مطالب مرتبط

نتیجه‌ای پیدا نشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست
Call Now Button