اضطراب جدایی و درمان

اضطراب جدایی در کودکان 

اضطراب جدایی یک پدیده عالمگیر انسان است که در شیرخواران کمتر از یک سال ظهور پیدا میکند و نشان دهنده آگاهی کودک نسبت به جدایی از مادر یا مراقب اصلیش است. اضطراب جدایی که در دوران شیرخوارگی خود را به شکل اضطراب بیگانه نشان می دهد بخشی قابل انتظار از رشد طبیعی است و به احتمال زیاد در انسان به عنوان واکنشی در جهت بقا پدید آمده است. اضطراب جدایی نسبی در بچه هایی هم که برای نخستین‌بار وارد مدرسه می شوند طبیعی است اما تشخیص اختلال اضطراب جدایی وقتی گذاشته می شود که اضطرابی مفرط و نامتناسب با سطح رشد و هنگام جدایی از شخص مهم مورد دلبستگی بروز می کند.

حداقل ۳ نشانه مربوط به نگرانی مفرط در مورد جدایی از شخص مورد دلبستگی عمده وجود داشته باشد. این نگرانی ها ممکن است به شکل امتناع از مدرسه مدرسه، ترس و ناراحتی موقع جدایی، شکایت های زیاد از نشانه های جسمی مثل سردرد و دل درد هنگامی که جدایی در پیش است و کابوس مربوط به موضوعات جدایی، تظاهر کند.

بچه های کوچک که رشد نیافته و وابسته به نقش مادر هستند آسیب پذیری خاصی برای اضطراب مفرط به جدایی دارند. به نظر می‌رسد کیفیت دلبستگی به مادر در بروز اختلال اضطرابی در کودکان موثر است. خانواده هایی که اختلال اضطراب جدایی نشان میدهد ممکن است بسیار با عاطفه و به هم پیوسته باشند و به نظر می‌رسد کودکان در این خانواده ها منبع نگرانی مفرط والدین هستند. استرس های زندگی بیرونی اغلب با بروز این اختلال همزمان است. مرگ یکی از بستگان، بیماری کودک، تغییر در محیط کودک، نقل مکان به یک محله یا مدرسه ی جدید اغلب در سابقه ی کودکان مبتلا به اختلال اضطراب جدایی دیده میشود. در یک کودک آسیب پذیر این تغییرات احتمالاً موجب تشدید اضطراب می شوند.

یادگیری 

اضطراب ممکن است از طریق الگو سازی مستقیم از والدین به کودک منتقل شود. اگر یکی از والدین ترسو باشد کودک احتمالاً دچار انطباق هراسی با موقعیت های جدید به خصوص با محیط مدرسه خواهد شد. به نظر می‌رسد بعضی از والدین با محافظت بیش از اندازه فرزندانشان از خطرات مورد انتظار یا مبالغه در مورد خطرات، اضطراب را به آنان می آموزند. برای مثال پدر یا مادری که هنگام رعد و برق در داخل اتاق از ترس قوز کند به فرزندش می آموزد که همان کار را بکند. والدی که از موش یا حشرات می ترسد عاطفه ترس را به کودک خود منتقل میکند، برعکس پدر و مادری که هنگام اولین نگرانی هراسی کودک از حیوانات شدیداً بر او خشم میگیرند ممکن است از طریق ابراز خشم بسیار شدید خود موجب پیدایش نگرانی هراسی در کودک شوند.

نشانه های اختلال اضطراب جدایی

خصوصیت اصلی اختلال اضطراب جدایی، اضطراب شدیدی است که هنگام جدایی از والدین، خانه یا سایر محیط های آشنا ظاهر میشود. اضطراب کودک ممکن است به حد وحشت یا هول(پانیک) برسد. ناراحتی کودک بیش از آن است که به طور طبیعی با توجه به سطح رشد او انتظار می‌رود.

ترس ها، اشتغال های ذهنی و نشخوارهای ذهنی بیمارگونه از خصوصیات این اختلال هستند. کودکان مبتلا به این اختلال از این می‌ترسند که یکی از افراد نزدیکشان در نبود آنها دچار صدمه شده و یا به هنگام دوری از مراقبین مهمشان اتفاق وحشتناکی برای آنها روی دهد. بسیاری از این کودکان نگرانند که خود یا والدینشان دچار تصادف شده و یا بیمار شوند. ترس از گم شدن و دزدیده شدن و هرگز دوباره پدر و مادر را ندیدن شایع است.

نوجوانان ممکن است مستقیماً اضطراب مربوط به جدایی از نقش مادری را ابراز نکنند. اما الگوهای رفتاری آنان ممکن است منعکس کننده اضطراب جدایی باشد؛ مثلا هنگام ترک خانه، شرکت در فعالیت های انفرادی ابراز ناراحتی کنند و همچنان از کسی به عنوان نقش مادر برای خرید لباس یا ورود در فعالیت اجتماعی یا تفریحی کمک بگیرند. اختلال اضطراب جدایی در کودکان غالباً با تصور مسافرت یا در جریان مسافرت دور از خانه ظاهر می شود. چنین کودکانی ممکن است از رفتن به اردو، مدرسه جدید یا حتی خانه دوستان خود امتناع کنند. اغلب بین اضطراب قبل از جدایی از یک شخص مهم و اضطراب نافذ پس از جراحی پیوستاری وجود دارد.

علایم مقدماتی و هشدار دهنده عبارتند از تحریک پذیری، اشکال در غذا خوردن، ناله کردن، اشکال در ماندن در اتاق به تنهایی، چسبیدن به والدین و دنبال کردن پدر و مادر هر جا که بروند. اغلب در نقل مکان های خانوادگی، کودک با چسبیدن مفرط به مادر با جانشین او اضطراب جدایی را نشان میدهد. گاهی اضطراب تغییر مکان جغرافیایی به شکل احساس غربت شدید یا نشانه های روانی فیزیولوژیک خودنمایی میکند که هنگام دوری از خانه یا عزیمت به کشوری دیگر ظاهر می شود. کودک حسرت بازگشت به خانه را می خورد و ذهن خود را با تخیلاتی انباشته میکند مبنی بر اینکه خانه قدیمی چقدر از خانه جدید بهتر بود. پیوستن به موقعیت جدید زندگی ممکن است بی نهایت دشوار باشد.

اشکالات خواب فراوان است و ممکن است ایجاب کند که شخصی کنار کودک بماند تا او به خواب رود. کودک ممکن است در رختخواب والدین خود بخوابد و یا اگر در اتاق خواب آنها بسته باشد پشت در بخوابد. کابوس ها و ترس های بیمارگونه از سایر تظاهرات این نوع اضطراب هستند.

خصوصیات همراه عبارتند از ترس از تاریکی و نگرانی های خیالی و عجیب و غریب، کودک ممکن است چشم هایی را ببیند که به او خیره شده و یا با چهره ها یا هیولاهای افسانه ای که در اتاق خواب به وی دست درازی می کنند، اشتغال خاطر پیدا کند. بسیاری از این کودکان پر توقع شده و در کار بزرگسالان مزاحمت ایجاد می کنند و برای رفع اضطراب های خود نیاز به توجه دائم پیدا می کنند. نشانه ها وقتی ظاهر می شوند که جدایی از فردی که نقش وارد مهم را بر عهده دارد ضروری شود. اگر خطر جدایی در پیش باشد، بسیاری از این کودکان دچار مشکلات بین فردی نمی شوند؛ اما ممکن است غمگین بنظر برسند و زود گریه کنند. گاهی این کودکان از این شکایت میکنند که کسی دوستشان ندارد و یا پدر و مادر بین آنها و خواهر و برادرهایشان تبعیض قائل می شوند.

غالباً نشانه های گوارشی به صورت تهوع، استفراغ و دل درد پیدا می کنند و از دردهایی در قسمت های مختلف بدن، گلو درد و نشانه‌های شبیه سرماخوردگی شاکی اند. در کودکان بزرگتر نشانه های مشخص قلبی عروقی و تنفسی به صورت تپش قلب، احساس سرگیجه، ضعف و خفگی گزارش شده است.

درمان

درمان اختلال اضطرابی چند وجهی است که شامل درمان شناختی _رفتاری، آموزش خانواده و مداخلات روانی اجتماعی در خانواده توصیه میشود. گاهی اوقات از دارو درمانی هم برای کنترل نشانه ها استفاده میشود.

تشخیص و درمان این اختلال بر عهده ی متخصص و روانشناس کودک است و همکاری والدین بسیار پر اهمیت است.

مهدیه رادپور کارشناس ارشد مشاوره خانواده

مرکز مشاوره رهبان

 

مطالب مرتبط

نتیجه‌ای پیدا نشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست
Call Now Button