بیش فعالی در کودکان

علیرضا دانش آموز چهارده ساله ای است که در سال اول دبیرستان درس می خواند. گر چه از هوش نسبتاً بالایی برخوردار است و مطالب را به سرعت یاد می گیرد، اما عملکرد درسی اش در حد انتظار معلمان نیست. در کلاس درس به راحتی حواسش پرت می شود، اغلب در هنگام تدریس معلمان مشغول ور رفتن با کتاب و وسایل دیگر است، مرتب با همکلاسی هایش صحبت می کند، دایم سر جایش وول میخورد و بی قرار است. غالباً برای انجام تکالیف نظم و برنامه ی مشخصی ندارد، مرتب وسایل خود را گم می کند یا در مدرسه جا می گذارد، در مواقع نامناسب و حتی هنگامی که از او سوال پرسیده نمی شود، پاسخ سوال ها را می دهد. اکثر اوقات وسط حرف دیگران می پرد و نمی تواند صبر کند تا صحبت طرف مقابل تمام شود، او به دلیل شوخی های نسنجیده و حرف های نامناسب موجب رنجش دوستانش می شود و با آنها اختلاف پیدا می کنند. علی رضا در امتحانات برخی از دروس اخیراً تقلب کرده است. بسیاری از کودکان به ویژه کودکان پیش دبستانی، فعال، پرانرژی و با نشاط هستند و به طور دایم از فعالیتی به فعالیت دیگر می پردازند. آنها نسبت به محیط پیرامون خود و اتفاق هایی که می افتد کنجکاوند و در برابر آنها با هیجان واکنش نشان می دهند. اما هنگامی که فعالیت های آنها فراتر از گروه سنی خودشان باشد یا نتوانند کارها و تکالیف خود را با توجه، علاقه و پشتکار انجام دهند، قوانین و مقررات را نقض کنند یا در کنترل رفتارها و هیجان های خود ناتوان باشند، در این صورت دیگر شادابی دوران کودکی را از خود نشان نمی دهند و به احتمال زیاد مشکلات فراوانی در سازگاری با دیگران، مسایل تحصیلی و خانوادگی خواهند داشت. این مشکل که اغلب تا بزرگسالی ادامه می یابد اختلال بیش فعالی / کمبود توجه نامیده میشود.

کودکان مبتلا مشکل بزرگی در تمرکز کردن دارند و به نظر می رسد که بی توجه اند. در موقعیت هایی که از آنها خواسته می شود بنشینند، مشکلات ویژه ای در کنترل فعالیت هایشان دارند. از برجسته ترین ویژگی های این اختلال، بی قراری افراطی و دامنه ی توجه بسیار ضعیف است که به رفتار تکانشی و آشفته منجر می شود. این گونه معلولیت ها تقریباً تمام حوزه های کاربردی کودک را تحت تاثیر قرار می دهد. بیشتر کودکان از نظر جسمانی فعال تر از بزرگسالان هستند، اما هدفمند عمل می کنند. ولی فعالیت کودکان بیش فعال فاقد نظم و هدف است. یک کودک طبیعی اگر ترغیب شود میتواند بنشیند و تمرکز کند ولی برای یک کودک بیش فعال انجام چنین عملی غیر ممکن است. عدم توانایی در تمرکز و حفظ توجه بر پیشرفت تحصیلی اثر مخربی دارد. این کودکان از نظر سازگاری اجتماعی نیز مشکل دارند به طوری که از بازی های مناسب امتناع می کنند، در بازی های گروهی اختلال ایجاد می کنند، قشقرق به راه می اندازند و باعث نزاع می شوند. در واقع بیش فعالی بر مراقبت از خود، استقلال و اعتماد به نفس اثر منفی گذاشته و حوزه هایی را که کودک لازم است در آنها مهارت پیدا کند تا تبدیل به یک موجود اجتماعی شود را تحت تاثیر قرار می دهد. این اختلال با ۳ نشانه ی اصلی تعریف می شود که این ۳ نشانه عبارتند از: نارسایی توجه، بیش فعالی و تکانشگری.
چگونه می توانیم کمک کنیم؟
علایم و نشانه های بیش فعالی هرگز ناپدید نمی شوند و تا دوره ی بزرگ سالی ادامه پیدا می کنند. البته می توان با شناسایی نشانه ها و ارجاع به موقع دانش آموزان مبتلا به این اختلال، تا حد قابل ملاحظه ای از آسیب ها و پیامدهای آن کاست. 
۱. متداول نرین درمان برای بیش فعالی، مصرف دارویی به نام متیل فنی دست (که معمولاً با نام تجاری ریتالین شناخته می شود) می باشد. در صورتی که مقدار مصرف دارو با دقت کنترل شود در ۷۰ درصد کودکان، سطح فعالیت کاهش یافته و توجه و تمرکز بهبود می یابد. علاوه بر این در افزایش توانایی یادگیری و عملکرد تحصیلی و هم چنین روابط با همسالان تاثیرات مثبتی ایجاد می کند. معلمان و مسئولان مدارس می توانند با مشاهده ی دقیق رفتارهای کودکان و شناسایی علایم، آنها را به موقع به مراکز درمانی معرفی نمایند.
۲.با توجه به این که اختلال بیش فعالی اغلب با مشکلاتی نظیر اضطراب، پرخاشگری، رفتارهای ضد اجتماعی و افسردگی همراه است، بهترین روش درمانی، مصرف هم زمان دارو و درمان روان شناختی است.
۳.کودکان بیش فعال با رفتارهای خود اغلب حوصله ی والدین را سر می برند و آنها در پاسخ به فرزندان خود از واکنش های منفی و تنبیهی استفاده می کنند. این شیوه فرزند پروری نه تنها رفتارهای نامناسب فرزندان را کاهش نمی دهد بلکه به آنها می آموزد از پرخاشگری به عنوان راهی برای حل کردن مشکلات خود استفاده نمایند. متوقف کردن این چرخه ی معیوب در کودکان و نوجوانان بیش فعال اهمیت ویژه ای دارد. مدارس می توانند با تشکیل جلسات آموزش خانواده، به اصلاح نگرش والدین و افزایش آگاهی آنها در زمینه ی روش های صحیح تربیت فرزندان به ویژه کودکان بیش فعال کمک نمایند. علاوه بر این گروه از والدین در جلسات خانواده درمانی در مراکز مشاوره به همراه فرزند خود ضروری به نظر می رسد. برنامه های بسیاری در زمینه ی آموزش والدین وجود دارند که هر یک از نظر فلسفه، روش، و اثر بخشی با بقیه متفاوت است.
۴. کودکان و نوجوانان بیش فعال ممکن است در کلاس درس و مدرسه مشکل آفرین باشند. سرپیچی از مقررات ، بی انضباطی، افت تحصیلی ، نقص تکالیف و نداشتن انگیزه برای تحصیل در اغلب آنها مشاهده می شود. مسخره کردن، طرد کردن و تحقیر آنها موجب از بین رفتن عزت نفس شأن شده و شانس آنها را برای موفقیت در تحصیل و زندگی کاهش می دهد. از این رو توصیه می شود والدین و معلمان در برخورد با این قبیل دانش آموزان صبور و بردبار باشند و به آنها کمک کنند تا هدف هایی را برای خود انتخاب کنند و برای هر کار کوچکی که کامل انجام می دهند به آنها پاداش دهند. این کار انگیزه آنها را برای تلاش و کسب احساس ارزشمندی تقویت می کند. حمایت عاطفی معلمان به کودکان و نوجوانان بیش فعال کمک می کند تا توانایی های خود را باور کنند و برای پیشرفت تحصیلی خود به طور جدی تلاش نمایند.
مهدیه رادپور
مرکز مشاوره و امور روانشناختی رهبان

مطالب مرتبط

نتیجه‌ای پیدا نشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست
Call Now Button