خودشیفته ها را چطور بشناسیم؟

محمد یک تحلیل گر موفق در یک شرکت مالی بزرگ بود که در اثر خط و نشانی که همسرش برایش کشیده بود، برای درمان مراجعه کرده بود. همسرش سمیرا به او گفته بود: ((یا اقدام به درمان میکنی، یا این ازدواج را تمام شده فرض کن.)) هنگام ورود به جلسه، او فکرش به شدت درگیر احساس زخم خوردگی و رفتار غیرمنصفانه ای بود که با او شده بود: ((این زن چطور جرات می کند در زندگی شغلی من فضولی کند و وارد حیطه ی خصوصی ام شود؟)) جریان از این قرار بود که همسرش سمیرا چندین سایت پورنوگرافی ذخیره شده در کامپیوتر کاری او که در منزل بود، کشف کرده بود؛ به همراه ساعت ها گفتگو با افراد بدنام، در حالی که وانمود می کرد در حال انجام کارهای اداری است. همچنین همسرش متوجه شده بود که محمد. دو سه شب در هفته را که تا دیر وقت در شرکت می ماند، در واقع با همکار خانمش که فرد جوان و زیبایی بوده، به خوشگذرانی می پرداخته است. محمد در جلسه بسیار عصبانی از این بود که برای دریافت کمک از درمانگر تهدید شده است، به ویژه از سوی ((سمیرا که خودش مشکل روانی دارد)). او به سرعت انگیزه اش از اقدام به درمان را بیان کرد ۱.او برای اینکه ذهن همسرش را آرام سازد، به درمانگر مراجعه کرده است و ۲. ادعای مجدد این که حق دارد در اتاق خواب خودش بخوابد و شاید ۳. هنگامی که همسرش سر عقل بیاید به خاطر این زندگی خیلی خوبی که برایش فراهم کرده، از او قدردانی کند. محمد گفت: همسرم اصلا نمی فهمد که همه ی مردها همین طور رفتار می کنند، چیز خاصی نیست. او آدم سست و متزلزلی است. او ادعا دارد که نباید برای کارهایش از زنش اجازه بگیرد. به ویژه آن که سخت تلاش می کرد تا زندگی مرفهی را برای زن و دو فرزندش فراهم سازد. 
نمایش آشکار حالت مغرورانه و در عین حال شکنندگی، ویژگی های بارز اختلال شخصیت خودشیفته را به نمایش می گذارد که عبارتند از: حالت مغرور و متکبرانه، احساس تهدید از سوی مراجع قدرت، عدم تمایل به همکاری مگر آنکه تحت فشار وادار به آن شوند. در این مثال محمد خود را تحت فشار زیادی می دید، زیرا اصلا دوست نداشت همسر و خانواده اش را از دست بدهد.

علایم و نشانه های خود شیفتگی 

افراد خودشیفته در اثر هشدار اجتماعی، اجبار همسر یا تهدیداتی همچون از دست دادن موقعیت شغلی (خیالی یا واقعی) یا تنبیه های قانونی که بیش تر مربوط به بی مسئولیتی، بهره کشی، رفتار پرخاشگرانه یا سو استفاده از قدرت می شوند، یا از دست دادن رابطه با همسر یا فرزند، عواقب زیان باری همچون تعلیق گواهینامه ی رانندگی، یا دیگر مجازات های ناشی از حس استحقاق که ((قوانین برای من وضع نشده اند)) و منجر به نقص قانون شده اند، روی به درمان می آورند. بنابراین بسیار کم پیش می آید که این افراد روان درمانی را به منظور خود شناسی، جالب بودن و سودمندی آن انتخاب کنند و معمولاً بدون هیچ قصد جدی برای تغییر اقدام به درمان خود می کنند. 
انعطاف ناپذیری و ناسازگار در تجربه ی درونی و رفتار متمرکز بر تکبر و حفظ عزت نفس، همراه با نقایصی در همدلی با دیگران و احساس برتری در روابط بین فردی است. علایم بالینی افراد خودشیفته شامل رفتارها و اظهاراتی است که نشانگر خودبزرگ بینی، تمایل به رقابت و توقع برخورد ویژه از سوی دیگران، همراه با حداقل بینش هستند. این افراد از دیگران شکایت دارند، تاثیر رفتار مشکل زای خودشان را به حداقل ممکن کاهش می دهند و قادر به همدلی با احساس دیگران نیستند. حالت آنها ترکیبی از احتیاط و تکبر است و خود را همچون فردی مسحور کننده ارائه می دهند و حتی اگر مشکلی نیز داشته باشند، به ندرت احساس حسرت و پشیمانی می کنند یا نقششان را در ایجاد مشکل تایید می کنند. فرد خودشیفته با اعتماد به نفس کامل خواستار توجه دیگران به موفقیت، دارایی ها، ویژگی های بدنی و نفوذ اجتماعی شأن هستند. با این حال این نمایش سطح اعتماد به نفس بسیار بالا بیش تر نوعی جبران در قبال باور آنها به حقارت خود، دوست نداشتی بودن، نقص و شرم است. فرد خودشیفته به شکلی اضطراری در پی کسب تایید و توجه از سوی دیگران است، در حالی که خودش تمایل به تایید دیگران ندارد و در عوض تمایل به رقابت و برتری و غلبه بر هر فردی دارد که قلمروی او را مورد تهدید قرار می دهد. رفتار فریبنده ی آنها ممکن است با یک ابراز خشم گستاخانه، اظهاراتی عاری از مهر و عاطفه یا اعمال فشار برای گرفتن زمام کنترل، پرتوقع بودن و خود مهم بینی به سرعت زایل گردد. 
هنگامی که با محدودیت دیگران روبرو می شوند یا بازخوردی منفی به آنها داده می شود، ممکن است به ناگهان از حالت فریبنده خود به حالت تند و قلدر مآبانه در آیند، یا به لاک دفاعی فرو روند، این افراد ممکن است در طی روز افراد خاصی را به طور افراطی مورد انتقاد قرار دهند، مسخره کنند، یا ذره بینی رفتار آنها را زیر نظر بگیرند و از آنها ایراد بگیرند. جنبه های سرگرم کننده، قدرتمندانه و اعتماد به نفس ظاهری این افراد به آسانی دیگران را تحت تاثیر قرار می دهد تا زمانی که متوجه شوند نقششان در زندگی این افراد این است که با تحسین و تمجید مداوم انرژی روانی مورد نیاز آنها را تامین کنند. به مرور زمان نزدیکان افراد خودشیفته متوجه تفاوت شدید میان رفتار گرم و تاثیر گذار اجتماعی آنها با دنیای خصوصی و شخصیت خشک و بی روحشان می گردند. هنگامی که دیگران توقعات منطقی شأن را به فرد دچار خودشیفته بیان می دارند یا تلاش می کنند در مقابل رفتار مشکل دار او بایستند، اهمیت چندانی به آنها نمی دهد، یا که با آنها بیش تر لج می کند. از آنجا که افراد خودشیفته تمایل زیادی به کسب قدرت دارند و از تاکتیک های پرخاشگرانه ی کلامی برای نشان دادن برتری شأن استفاده می کنند، اگر غیر ممکن هم نباشد، بسیار دشوار است که افراد فاقد قدرت مانند کودکان یا کارمندان بتوانند مذاکره ی مطلوبی با چنین افراد داشته باشند. اگر دیگران از به رسمیت شناختن و تایید و تمجید فرد دچار خودشیفتگی امتناع کنند، موجب می شود فرد دچار خودشیفتگی بسیار آشفته شود و انبوهی از افکار انتقادی و تنبیهی را متوجه خود و دیگران سازد. از آنجا که برای چنین افرادی تصویر ناخوشایند نزد دیگران یا داشتن احساس بد درباره ی خود، هر دو غیر قابل تحمل است، در این موارد با سرزنش دیگران و کناره گیری و بی اعتنایی به آنها در مقام دفاع از خود بر می آیند، به جای آن که خودشان را با نیازها و توقعات افراد پیرامونشان منطبق کنند. بنابراین اگر همسر فرد خودشیفته یا دیگر افراد مهم زندگی او به خاطر بیزاری یو نفرت از او، به رابطه با او پایان دهند، فرد خودشیفته به خوبی می تواند نقش قربانی این حادثه را که آسیب دیده، با او بدرفتاری شده و طرد گردیده است، بازی کند. 
اختلال شخصیت خودشیفته میتواند برای روابط بین فردی و یک زندگی همراه با موفقیت و سازگاری به شدت آسیب زا باشد. افراد خودشیفته به ندرت همه ی لایه های غیر انطباقی و حمایتی شأن را رها می سازند. با این حال رویکرد یکپارچه ی طرحواره درمانی_ شناخت درمانی می تواند آگاهی بیمار را نسبت به تاثیر مخرب دفاع هایش تقویت کند و شدت گسستگی های درونی و دفاع های ساخت یافته را تضعیف نماید و به فرد خودشیفته اجازه می دهد به ذهنیت ها و باورهایی تطبیق یافته تر دسترسی پیدا کند.
مهدیه رادپور کارشناس ارشد روانشناسی و مشاوره خانواده
مرکز مشاوره و امور روانشناختی رهبان

مطالب مرتبط

نتیجه‌ای پیدا نشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست
Call Now Button