دزدی از زمان کودکی در انسان شکل می گیرد،و همراه رشد انسان این خصلت زشت نیز افزایش می یابد.از زمانی که که کودک اشیا و اسباب بازی رابه سمت خود می کشد انگیزه ی چنین کاری در وی شکل می گیرد.سپس در دوره نوجوانی و جوانی دزدی به شکل ملموس تری در فرد آشکار می گردد.
در این رابطه تا حدودی اولیا مقصر هستند، زیرا ممکن است بعضی خطاهای نوجوان یا جوان خود را که در ایام کودکی مرتکب شده است،نادیده گرفته باشند. مثلا مادری که مشاهده می کند کودک خردسالش مداد یا وسیله دیگر همکلاسیهایش را دزدیده اگر با لبخندی بگوید چنین کاری را دیگر نکن همین لبخند در اینجا به عنوان یک تقویت کننده مثبت است.سپس مصداق (واقعی تخم مرغ دزد شتر دزد) به عینیت می یابد.
وضعیت سرقت در ایران
در کشور ما کودک و نوجوان دزد به کسی گفته میشود که طبق قوانین اسلام شئ یا هرچیز دیگر که متعلق به خودش نباشد را بدون هیچ اجازه صاحب آن بردارد و اگر دختر بود در سن نه سالگی و پسر در ۱۵سالگی را تمام کرده باشد طبق قانون مجازات می شود
دلایل سرقت را می توان به عوامل زیر مربوط دانست
رشد جمعیت
رشد بی رویه مهاجرت به شهرهای پر جمعیت
افزایش فقر در قشرهای آسیب پذیر جامعه
زندگی درحاشیه شهرها
بیکاری
اعتیاد
کم دقتی نسبت به امور اعتقادی و اخلاقی
گرایش به امور مادی و تجمل پرستی
نوجوانی و دزدی
دوره نوجوانی دوره ی درونگرایی، تمرکز، نامتعادل بودن، ماجراجویی، کنجکاوی و دوره ی شکل گیری شخصیت انسان است ، که ممکن است اشکال فوق به صورت مختلف در فرد ظاهر می شود . دوره جوانی از مراحل دشوار تربیت آدمیاست.
زیرا دوره ی انتقال از کودکی به بزرگسالی است .که خصوصیات جسمانی و حرکتی تازه ای در فرد ایجاد می شود .
تناقض بین هیجان های دورهی نوجوانی بسیار زیاد است .مثلا ممکن است کودک یا نوجوان وسیله ای را که دزدیده است به دیگری بدهد تا ضمن جلب نظر آنها به سخاوت مندی خود رانیز نشان دهد .
انگیزه ی سرقت
ممکن است برای تامین نیاز شخصی یا رفاهی باشد .یا برای انگیزه ی انتقام گرفتن از کسانی که از قبل با وی کدورتی داشتند ویا از قبل به شأن و منزلت او اهمیتی نداده اند که جهت انتقام اموال آنها رابه سرقت می برند .
تامین مواد مخدر و تامین هزینه و مخارج سنگین آن از راه دزدی ،زیرا اغلب افرادی که مبتلا به این صفت هستند، بیکارند لذا، باید به نحوی این هزینه ها را تامین کنند .
انواع متداول سرقت در نوجوانان و جوانان
سرقت اموال منزل ، سرقت مراکز تجاری و مغازه ها ، سرقت وسایل نقلیه ، کیف قاپی، جیب بری ،سرقت مسلحانه و راهزنی.
عواملی که باعث سرقت کودکان و نوجوانان می شود
عوامل روانی -عاطفی ،فقر عاطفی ، حساسیت ، تجربه های دوره ی کودکی ، احساس ناامنی ، پرخاشگری، خودنمای ،باعث می شود که کودک و نوجوان به سمت سرقت بروند.
چه نهادهایی در کنترل دزدی و نوجوانان نقش دارند و خانواده چه نقشی در این زمینه دارند
اولیا و خانواده هرگز نباید در مقابل کودک و نوجوان ، در جیب یکدیگر بگذارند و پولی بردارند ، زیرا ممکن است کودک و نوجوانی که این عمل را مشاهده می کنند، آن را تعمیم دهد و هر جا جیبی بیند بدون اجازه از صاحبش در آن دست ببرد . دادن آموزش های لازم به خانواده از نظر اجتماعی و تربیتی با هدف بالا بردن سطح فرهنگ خانواده و پرورش احساس مسولیت همراه با شرح وظایفی که در مقابل فرزندانشان به عهده دارند اعتقاد به باورها مذهبی توسط خانواده ها و آموزش فرزندان در استفاده نکردن از مال حرام و پرهیز نمودن از استفاده ی اموالی که مصرفش منع شده است .
وظایف دولت
برنامه ریزی صحیح دولت با هدف کاستن و زدودن فقرا از جامعه به طور اصولی و منطقی ، و پیگری های جدی مسئولین، همراه با توجه افرادی که در جامعه زیر خط فقر زندگی می کنند ، ونیز تامین نیاز زندگی و رفاه مردم . به چنین اهدافی از ابتلای افراد به خلاف کاری هایی ازقبیل دزدی جلوگیری می کند. به طور کلی نکته ی مهمی که در رابطه با علل و عوامل دزدی ازطرف کودکان ، و نوجوانان و جوانان باید مشخص شود ، و شناخت انگیزه ای دزدی انگیزه ای است ، تا بتونم راه حل مناسبی برای کم نمودن میزان آن در جامعه ارایه کرد .
درمان
شناخت زمینه ای دزدی ،جهت پیشگیری از گسترش دزدی درمیان نوجوانان و جوانان امریست ضروری ،روشن شدن انگیزه ی دزدی و نوجوانان و جوانان کمک زیادی در درمان می کند.
داشتن پول تو جیبی و بر طرف کردن نیازهای روزانه ی خودشان ،کنترل و اعمال و محدودیت ، هدایت نوجوان به سمت کار شرافتمندانه و موثر و مفید در خانواده و جامعه ،از طریق برانگیختن غیرت و تعصب برای امرار معاش و در نهایت تشکیل خانواده ضروریست .
والدین گرامی برای پیشگیری و درمان بهترین راه حل مراجعه به مشاوره خانواده و گرفتن اطلاعات لازم در خصوص چگونگی برخورد با کودک و نوجوانان است .
مهدیه رادپور کارشناس ارشد خانواده
مرکز مشاوره و امور روانشناختی رهبان