رفتارهای پرخاشگرانه ممکن است به شکل های مختلفی جلوه گر شود ازقبیل: آزار و اذیت دیگران ، کتک زدن ، شکستن، پاره کردن وسایل و لوازم منزل ، به دیگران دشنام دادن ، مخالفت ، پرت کردن اشیا و لوازم، پایکوبی، داد زدن ، و گاهی نیز به صورت انزوا و سکوت یا در خود فرو رفتن همراه با بغض کردن ، غذا نخوردن یا گریه کردن و… بعضی از نوجوانان و جوانان با کتک زدن خود ، کوبیدن سر به دیوار و یا به جای زنگ زدن برای ورود به منزل با استفاده از مشت یا لگد ، پرخاشگری خود را ابراز می کنند .
پرخاشگری یعنی عملی که به آسیب رسانی عمدی به دیگران منتهی گردد. این آسیب رسانی ممکن است صورت مختلفی داشته باشد . آزارهای روانی نظیر تحقیر ، توهین و فحاشی از این قبیل است .
پرخاشگری در دوره بلوغ و جوانی جلوه های مشهودتر و مسئله ساز تری رانشان می دهد . چون پرخاشگر ی انگیزه ای است که بر اثر محیط یا تغییرات بیوشیمی که در بدن فرد به وجود می آید ،رخ می دهد. شایعه ترین و بیشترین میزان پرخاشگری در دوره ی نوجوانی و جوانی به وجود می آید که ممکن است ازطریق کلامی و فیزیکی به آزار دیگران ، تخریب ، صدمه زدن به اشیا یا اشخاص و مانند آن ها نمودهای خود را ظاهر سازد .
تربیت نادرست اولیا هم می تواند از عواملی باشد که پرخاشگری رابه وجود می آورد . اکثر جوانان ضد اجتماع و پرخاشگر روابط سردی با اولیا خود دارند .
تبعیض اولیا در برخورد با افراد خانواده نیز می تواند عامل به وجود آورنده ی خشونت و پرخاشگری شود . این تبعیض همراه با بدرفتاری که از طرف والدین به بچه ها اعمال می شود می تواند پرخاشگری را تشدید کند .
ویژگی های نوجوانان پرخاشگر
نوجوانان پرخاشگر تحمل خستگی را ندارند و حساس هستند و رفتاری جنجال برانگیز ، غیر قابل پیش بینی ، توأم با مخالفت دارند .
ارتکاب دزدی و تخریب ، قلدری و بی رحمی در بین این نوجوانان دیده میشود .
معمولا از سوی همسالان خود پذیرفته نمی شوند ،در ایجاد رابطه با آنان دچار مشکل هستند
میزان پرخاشگری در پسران چهار برابر میزان پرخاشگری در دختران می باشد
پرخاشگری با فزون کاری ، مصرف مواد مخدر ، مشکلات یادگیری و عدم موفقیت تحصیلی همراه است .
عوامل خانوادگی پرخاشگری
نحوه ی برخورد والدین با نیاز های کودک
وجود الگوهای نامناسب
تایید رفتار پرخاشگرانه
تشویق رفتار پرخاشگرانه
تنبیه والدین و مربیان
عوامل محیطی (اجتماعی _فرهنگی )
عوامل که در پیرامون زندگی انسان هستند می توانند در بروز یا تشدید پرخاشگری و تخفیف یا تعدیل آن اثر گذار باشند ، برخی ازاین گونه عوامل عبارتند از :
زندگی در ارتفاع خیلی بلند و تغذیه ی ناقص
تقویت پرخاشگری به علت ضروریات اجتماعی و فرهنگی در بعضی مواقع به علت جنگ یا عوامل دیگر پرخاشگری تقویت می شود .
مثال :
داشتن الگوی مناسب در زندگی یکی از نیازهای انسان است .زیرا انسانها علاقمند هستند که رفتار و کردار خود را مطابق با کسی که مورد علاقه ی خودشان است ، انجام دهند و چنین کسانی را راهنما و الگوی زندگی خود قرار دهند .
در مواقعی که رفتار پرخاشگرانه توسط والدین و دیگر افراد سبب تقویت مثبت و تثبیت این رفتار می شود .
آیا پرخاشگری همیشه زیان آور است :
پرخاشگری همیشه ناپسند و زیان آور نیست . چنانچه پرخاشگری ازحد اعتدال خارج نشود و هدف آن تسلط بر مشکلات زندگی و ترقی و تعالی و آسایش انسان باشد ، نه تنها سودمند است بلکه ضروری نیز هست .اگر انسان برای ابزار پرخاشگری اجازه نیابد ، نیروی پرخاشگرانه اش انباشته می شود و سرانجام به شکل خشونت مفرط یا بیماری روانی ظاهر می شود .
درمان:
برای درمان پرخاشگری گام اول شناخت و ریشه یابی علت یا علل پرخاشگری است . با شناخت این عوامل می توان همکاری های لازم را برای کاستن از میزان و شدت پرخاشگری ارایه نمود.
صمیمیت : صمیمیت در خانواده امری لازم و ضروری است زیرا سهم مهمی در کاهش پرخاشگری دارد .
در خانواده اعتماد ، مشارکت ، بین اعضای خانواده .
بهترین روش برای کاهش پرخاشگری صحبت کردن در مورد آن با مشاوره خانواده و پیگیری روش درمان می باشد .
فراهم نمودن زمینه ی تخلیه فشار روانی و هیجانی از طریق راهکارهای روانشناسی و برنامه های سالم تربیتی ، هنری ، ورزشی … در خانه و مدرسه
با دادن شخصیت مثبت و منطقی به کودکان ، صحبت کردن ، تشویق کارهای گروهی و جمعی با شناسایی روحیات فرد با مشورت مشاور می توان کنترل نمود
مهدیه رادپور کارشناس خانواده