افسردگی در کودکان و نوجوانان

گاهی اوقات مشکلات کودکان نه بدان دلیل که رفتارشان مسئله آفرین است مورد توجه قرار می گیرد به دلیل ناشاد بودن و ترس آنان مورد توجه واقع می شود. این مشکلات که در بسیاری از کودکان رخ می نماید عبارت است از احساس افسردگی و مشکلاتی که به صورت اضطراب جلوه گر شده و گروههای کوچک دیگری از قبیل فوبی ها، ترس ها و رفتارهای وسواسی را در بر میگیرد.

افسردگی در کودکان 

بسیاری از افراد کودکی را دوره ای شادی بخش، با مسئولیت کم که بیشتر در آن بازی و لذت وجود دارد، می دانند. اگر چنین است پس چرا بسیاری از کودکان اغلب چنین افکاری دارند که: ((من لال، زشت، و احمق می باشم)) ، ((ای کاش من می‌مردم))، ((شما مرا دوست نمی دارید))؟ چرا در بسیاری از کودکان نومیدی و اندوه دیده می شود؟ چرا آنان خودشان را چنین توصیف می کنند که هیچگاه عملی را به درستی انجام نداده اند؟ چرا آنان در مواردی گه هیچ دلیلی برای آن وجود ندارد گریه می کنند؟

وجود خصوصیاتی از قبیل غمگینی و خود خوار شماری (خود را پایین تر از دیگران قرار دادن) نشانه های افسردگی در نوجوانی است. شاید انتظار داشته باشیم که بزرگسالان افسرده باشند، ولی در کودکان معنی این نشانه ها کمتر آشکار است. کودکان نشانه های دیگر افسردگی را نیز نشان می دهند. آنان ممکن است احساس تهییج بنمایند یا انرژی خود را از دست بدهند و در تمام اوقات خسته باشند. آنها ممکن است منزوی شده و از دیگران دوری نمایند. کارهای آموزشگاهی آنان ممکن است رو به زوال گذاشته، علاقه شان نسبت به مدرسه از بین برود، و حتی ممکن ست بلند شدن از رختخواب برایشان کوششی هولناک گردد. کودکان هم ممکن است مثل بزرگسالان افسرده، مشکلاتی در خواب رفتن داشته باشند، دچار بی اشتهایی شوند، و از درد و رنجهایی که به نظر می رسد پایه ی بدنی نداشته باشند، شکایت بنمایند. اقدام به خودکشی نیز اغلب نتیجه ای است از افسردگی.

تشخیص افسردگی در کودکان و نوجوانان موضوعی بالنسبه تازه است. تشخیص افسردگی می تواند هم در مورد کودکان و هم بزرگسالان بکار رود. و به دلیل بحث انگیز بودن است که رفتارهای افسردگی_ مانند در بین کودکان بسیار معمول است. در پاره ای از مواقع، تقریباً تمام کودکان ممکن است نشانه هایی از رفتارهای آشفته که در طبقات وسیع افسردگی قرار می گیرند، نشان دهند ولی این مسایل معمولاً به تدریج و خود به خود از بین می روند. چون کودکان همواره در حال رشد و تغییرات بدنی و روانی هستند ارزیابی مفهوم یا اثرات درازمدت رفتارهای افسردگی و سایر مسایل رفتاری مشکل است. بررسی های کمی که درباره ی مطالعات پی گیری شده وجود دارد غالباً دلالت بر آن دارد که افسردگی کودکی در ارتباط با اختلال عاطفی بزرگسالی نیست. تا کنون به اثبات نرسیده است که نشانه های مرضی تعیین بزرگسالی باشد. هر چند حتی اگر بسیاری از کودکان افسرده وقتی به سن بزرگسالی می رسند دیگر افسردگی نداشته باشند، نمی توانیم از چگونگی تاثیر افسردگی کودکی بر رشد و سازگاری های دوران بزرگسالی اطمینان داشته باشیم.

شیوع افسردگی در بین کودکانی که به دلیل بعضی مسایل رفتاری بطور سرپایی در کلینیک ها مورد معاینه قرار گرفته اند نیز زیاد بوده است. در میان کودکان مدارس ابتدایی که بدلیل مسایل آموزشگاهی به کلینیک های روانی- تربیتی ارجاع شده اند، آنهایی که در سالهای بعد، افسردگی نشان داده اند، درصدشان بالاتر بوده و به بیش از 60 درصد می‌رسد (وینبرگ و دیگران،1973). بعضی از درمانگران مواردی را گزارش کرده اند که در آن کودکان تصویرهای بالینی خاصی، بسیار شبیه به آنچه در افسردگی بزرگسالی وجود دارد، ارایه داده اند. مورد زیر که از جنبه ی روان پویایی مورد بررسی واقع شده است، بر از دست دادن محبت والدین به عنوان علت افسردگی تاکید می ورزد. این کودک که چندین بار مورد معاینه قرار گرفته است از خودش ناراضی و از دیگران کناره گیری کرده بود. او ناگهان به درمانگر راجع به یک رویای مکرر خود صحبت کرد. ((من این رویا را که بسراغم می آید تمام اوقات داشته ام، حتی از زمانیکه من کوچولو بوده ام این رویا همواره وجود داشته است)). این پسر بچه به نام میشل از مادری ازدواج نکرده متولد شده بود. پدرش قبل از اینکه میشل متولد شود مادرش را ترک کرده بود. مادر پس از 5 سال که با میشل در تنهایی زندگی می کرد، ازدواج نمود. خانواده ی جدید از دو والدین و شش کودک تشکیل می گردید. میشل ناگهان یک خانواده ی واقعی داشت، هر چند او رابطه ی انحصاری با مادرش را ((از دست داده بود)). در گزارش رویای خود او چنین گفت:

((در خواب من پول دارم، مقدار زیادی پول، و من پول خود را گم میکنم. خوب، من او را گم نمیکنم، ولی اون را به مادرم میدم تا برای خودش نگهداره، و بعداً وقتی که از او می خوام پول را به من بده تا یه چیزی برای خودم بخرم، او بمن میگه که پول را قبلاً به کس دیگری داده، که به خواهران و برادرانم داده، و اونا پول را خرج  کرده اند، و وقتی من به والدینم گفتم جواب دادند که درباره ی اون کاری نمی تونند انجام بدند. و این رویا تکرار میشه)). او گفت که این رویا را تقریباً هر ماه دارد. وقتی که آن رویا را گزارش میداد و گریه می نمود، افسردگی کاملآ آشکار می گشت. هیچ کس کلمه ی افسردگی را قبلاً ذکر نکرده بود، ولی وقتی که به گذشته نگاه می کردیم می توانستیم ببینیم که او اکثر اوقات تحت تاثیر افسردگی در رنج بوده است، و پس از آنکه رویای خود را بازگو می کند، افسردگی او آشکار می گردد.

اکنون این توافق بالنسبه وجود دارد که کودکان نیز ممکن است مانند بزرگسالان افسرده شوند. اکثر متخصصان بالینی نیز موافقند که نشانه های افسردگی در گروههای سنی تغییر می کند. فرد 6 تا 8 ساله ی افسرده احساس غم، بیچارگی، و شاید ناامیدی می کند. خصوصیات فرد افسرده ی 8 تا 15 ساله عبارتست از افکار منفی درباره ی اعتماد به نفس. آنان احساس می کنند که بی ارزش، دوست نداشتنی و عاطل اند. فرد 13 تا 15 ساله می تواند به عنوان کسی که احساس گناه می کند توصیف شود، آنان دستخوش احساس گنهکاری شده و فکر می کنند که بدلیل گنهکاری شده و فکر می کنند که بدلیل گنهکاری خواهند مرد و یا کشته خواهند شد (مک کن ویل و دیگران، 19773). علاوه بر این شکل های سنتی افسردگی، ممکن است کودکان افسردگی را بطریقه های غیر مستقیم، یا آنچه گاهی اوقات افسردگی تغییر چهره داده نامیده می شود نیز ظاهر سازند. افسردگی تغییر چهره داده شامل رفتارهایی از قبیل فرار از آموزشگاه، فرار از خانه، ماجراجویی، بیماری های هیپوکندریاک، و رفتارهای ضد اجتماعی و تحریک آمیز می گردد (سیترین و ماک نیو، 1974،گلاسر، 1968، تولن، 1962). مسایل چندی درباره ی این مفهوم وجود دارد زیرا رفتارهایی که نمونه ی افسردگی ماسک زده شده تعریف شده اند همگی مسایل عمومی دوره ی کودکی هستند و اگر تمام این رفتارها بعنوان نشانه های مرضی افسردگی تلقی گردد، درصد کودکان افسرده به صورت برجسته ای بالا خواهد بود و مسایل زیادی را مطرح خواهد ساخت. کسانیکه افسردگی ماسک زده شده را مورد بحث قرار داده اند خاطر نشان می سازند که غالبآ نشانه های سنتی افسردگی می تواند از طریق تحلیل خواب و رویا، خیال‌بافی ها و سایر اظهارات کلامی مشخص می گردد.

یکی از مشهورترین پرسشنامه های افسردگی کودکان پرسشنامه ی بک اقتباس گردیده است. استفاده از پرسشنامه بسیار کمک کننده برای تشخیص است.

روانشناسی مرضی کودک  (آسیب شناسی روانی کودک) دکتر حسین آزاد

مهدیه رادپور کارشناس ارشد روانشناسی و مشاوره خانواده

مطالب مرتبط

نتیجه‌ای پیدا نشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست
Call Now Button